فروش سربازی؛ طرحی گره گشا یا تبعیضی آشکار؟!
تعداد بازدید تعداد بازدید: 332 تاریخ ارسال تاریخ ارسال: ساعت 9:54 ب.ظ، چهارشنبه، 1 بهمن، سال 1393 نظرات بدون نظر

خرید خدمت سربازی، موضوعی است که امروزه در محافل مختلف از آن صحبت به میان می‌آید. البته صحبت درباره این موضوع مطلب تازه‌ای نیست، چرا که همواره مورد توجه تمامی افراد جامعه به ویژه جوانان و نوجوانان پسر بوده است.

معافیبه گزارش رادکانا، خدمت وظیفه عمومی سربازی از دوران قبل از انقلاب تا کنون انجام شده و مسئولان مربوطه به فراخور وضعیت کشور مدت زمان سربازی را کم یا زیاد ‌کرده‌اند، به طوری که مسئولان سازمان نظام وظیفه در سال جاری مدت سربازی را به ۲۴ ماه افزایش دادند. سردار کمالی، جانشین اداره منابع انسانی ستادکل نیروهای مسلح، علت این افزایش را کمبود جمعیت مشمولان اعلام کرده است. اما به تازگی با ارائه لایحه بودجه سال ۹۴ به مجلس، موضوع فروش سربازی بیشتر نقل محافل مختلف شده است.

در لایحه بودجه ۹۴، دولت در بند «ط» تبصره ۱۶ بودجه، پیشنهادی مبنی بر فروش دوره سربازی مشمولانی که ۱۰سال غیبت دارند را به مجلس داده است. در این بند بودجه آمده است: به دولت اجازه داده می‌شود تا کلیه مشمولان خدمت وظیفه عمومی که بیش از ۱۰ سال غیبت دارند با پرداخت جریمه مدت زمان غیبت، معاف گردند.

البته این اولین بار نیست که موضوع فروش خدمت سربازی مطرح می‌شود. این طرح برای اولین بار در سال ۱۳۷۰از سوی شورای عالی امنیت ملی برای مشمولان غایب داخل و خارج از کشور به تصویب رسید. مطابق این طرح مشمولان خارج از کشور با پرداخت معادل ریالی ۱۶ هزار و ۳۰۰ دلار بر مبنای ۱۷۵ تومان شامل طرح خرید خدمت سربازی و بخشودگی غیبت می‌شدند.

با ادامه این طرح در سال‌های ۷۰ و ۷۱ علاوه بر مشمولان خارج از کشور، جوانان و مشمولان داخل کشور هم اجازه خرید سربازی را یافتند. هر‌چند که با اجرای آن بسیاری از افراد متمول جامعه توانستند از این طرح استفاده کنند و از بار این مسئولیت مقدس شانه خالی کنند، اما در آن زمان جوانانی هم بودند که برای خرید خدمت سربازی با مشکل رو‌به‌رو بودند و پول کافی نداشتند.

خرید خدمت سربازی و آسیب‌های اجتماعی ناشی از آن تا جایی پیش رفت که به تدریج نه تنها صدای مسئولان لشکری و کشوری و نمایندگان مجلس، بلکه صدای نارضایتی جوانان هم از گوشه و کنار کشور به گوش رسید. در ‌‌نهایت این قانون با توجه به بی‌عدالتی‌ها و آثار سوئی که برای بسیاری از افراد طبقه متوسط و ضعیف جامعه داشت، لغو شد.

اما برخی از صاحب نظران در زمان فعلی، لایحه فروش سربازی را به منظور تعیین تکلیف افراد غایب از خدمت سربازی می‌دانند و تاکید می‌کنند که تعیین شدن تکلیف افراد غایب مشمول، بسیار ضروری است.

ندیمی، نماینده مجلس در دفاع از تعیین تکلیف سربازان غایب و با نگاهی آسیب‌شناسانه به روند فعلی می‌گوید: «این موضوع نکته مهمی است که در حال حاضر یک و نیم تا دو میلیون نفر دارای غیبت بیش از ۱۰ سال از خدمت سربازی هستند و در حال حاضر با انواع جریمه‌ها و محدودیت‌های اجتماعی مواجه‌اند. لذا قانون باید هر چه سریع‌تر فکری به حال این قشر کرده و وضعیت آن‌ها را تعیین کند.»

کوچک‌زاده، نماینده مجلس نیز با اشاره به مشکلات و محدودیت‌های بسیار زیاد افراد مشمول غایب، در این زمینه می‌افزاید: «بنده موافقم کسانی که این مشکل را دارند مشکلشان رفع شود اما نباید با کسانی که به خدمت سربازی‌ رفته‌اند مساوی باشند. کسی که از خدمت فرار کرده نباید بتواند همچون افراد دیگر در انتخابات مجلس به عنوان کاندیدا شرکت کند.»

اما در مقابل، واکنش‌های بسیار جدی منتقدان نسبت به این لایحه وجود دارد، که دلایل بسیار متعددی را برای مخالفت خود اظهار می‌دارند که از جمله آن می‌توان به بی‌عدالتی در جامعه اشاره کرد. یکی از صاحب نظران جامعه‌شناسی در این زمینه می‌گوید: «موضوع خرید خدمت باعث ایجاد تبعیض در جامعه می‌شود و نشانه‌های شکاف طبقاتی را به صورت بارز و وسیع در جامعه به تصویر می‌کشد. این موضوع همچنین باعث می‌شود تا افرادی که به سربازی رفته‌اند از خود سوال کنند چرا بین آن‌ها و این افراد فرق گذاشته شده است.»

برخی از مسئولان و نمایندگان موافق این طرح، علت موافقت خود را اعطای در آمد ۱۰هزار میلیارد ریالی ناشی از فروش سربازی به نیروهای مسلح، به منظور تقویت بنیه دفاعی کشور بیان می‌کنند؛ اما مخالفان، فروش خدمت سربازی را، در تضاد با فرهنگ ایثار و شهادت و در تضعیف مسئله دفاع ملی می‌دانند.

کامران صداقت، استادیار جهاد دانشگاهی در این زمینه می‌گوید: «قطعا جنگ نرم یکی از عمده‌ترین مسائلی است که امروز مطرح است و ایجاد فرهنگ ایثار و شهادت و تقویت آن در جامعه اهمیت دارد. یکی از پایه‌های فرهنگ ایثار مربوطه به دوره مقدس سربازی است چرا که شخص سرباز تا پای جان در میدان رزم باقی می‌ماند. در واقع تزریق هزار میلیارد تومان از محل خرید خدمت سربازی تضعیف بنیه دفاعی است نه تقویت آن.»

وی همچنین با اشاره به عدم توجه به مسائل فرهنگی و اجتماعی در این طرح می‌افزاید: «در خرید خدمت سال ۷۹متوجه شدیم که فقط ۳۶۰ هزار نفر که استطاعت مالی داشتند توانستند خرید خدمت کنند و مابقی آن‌ها با روحیه‌ای بسیار پایین خدمت کردند.» این استاد دانشگاه در مورد فراهم شدن زمینه قانون گریزی با اجرای این لایحه نیز می‌گوید: «با این طرح این راه را باز می‌کنیم که کسی که ۵ سال غیبت کرده است سه سال دیگر بایستد و بعد خدمت خود را بخرد.»

همچنین برخی از مخالفان این طرح، معتقدند علت لایحه فروش سربازی را باید در منافع برخی از افراد جستجو کرد، و نحوه ارائه این قانون بر ابهامات آن می‌افزاید.

حسینعلی حاجی دلیگانی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس در مخالفت خود با این قانون می‌گوید: «باید مشخص شود هدف از دریافت جریمه از مشمولان ۱۰ سال چیست؟ چرا عدد ۱۰ سال انتخاب شده است و چه فرقی با ۸ یا ۹ سال دارد؟ این غایبان آقازادگان هستند یا خارج نشینان؟ آیا هدف درآمدزایی است یا حل مشکل برخی افراد جامعه؟ ملاک مبالغ در نظر گرفته شده چیست؟ اگر سرباز اضافه داریم چرا کسر خدمت‌های قانونی را برداشتیم؟»

به هر حال برای حل مشکل برخی از افراد که به هر دلیلی نتوانسته‌اند خدمت سربازی بروند، باید چاره‌ای اندیشید و نباید فراموش کرد که این افراد، از نظر قانون فعلی، مجرم شناخته می‌شوند. اما به نظر می‌رسد طرح پیشنهادی دولت با توجه به ایرادات و مشکلات بسیاری که دارد، راهی مناسب برای برطرف کردن مشکل سربازی افراد مشمول غایب نمی‌تواند باشد و باید ضمن نگاه آسیب‌شناسانه به سابقه تلخ فروش خدمت سربازی در گذشته، راهی مناسب و به دور از تبعیض برای حل این مشکل یافت.

منبع: هفته نامه ندای ایلام

ارسال نظر