محیط زیست باید زیرساخت توسعه باشد
تعداد بازدید تعداد بازدید: 485 تاریخ ارسال تاریخ ارسال: ساعت 12:51 ق.ظ، یکشنبه، 21 دی، سال 1393 نظرات بدون نظر

یک تحلیلگر اقتصادی گلستان گفت: محیط زیست باید به عنوان زیرساخت توسعه عمل کند.

???????????????????????????????به گزارش رادکانا به نقل از فارس، مدتی است افکار عمومی نگران واگذاری تنها جزیره ایرانی دریای خزر به بخش خصوصی است؛ این نگرانی از زمانی‎ که این خبر رسانه‎ای شد افزایش یافت؛ در برخی خبرها اینگونه مطرح شد که با اعلام موافقت دولت و سازمان محیط زیست، آشوراده به بخش خصوصی واگذار شد.

 از روزهای ابتدایی واگذاری آشوراده کارشناسان محیط زیست نسبت به این اقدام و احتمال تخریب زیست محیطی و آسیب به زیست بوم این منطقه هشدار داده‎اند؛ اما معصومه ابتکار رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با رد موضوع واگذاری جزیره آشوراده گفت: تنها 10 درصد آشوراده مربوط به گردشگری طبیعی بوده و واگذاری این منطقه به هیچ وجه ممکن نیست، چرا که جزء اراضی ملی است.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به امضای تفاهمنامه سازمان میراث فرهنگی با محیط زیست تصریح کرد: چارچوبی در خصوص گردشگری طبیعی در منطقه آشوراده مشخص شده است و فعالیت‎های سنگین نظیر دخل و تصرف و تخریب به هیچ‌وجه صورت نمی‎گیرد؛ سازمان حفاظت محیط زیست اجازه چنین اقدامی را نخواهد داد.

لازم به ذکر است که موضوع واگذاری آشوراده نخستین‌بار در دولت اصلاحات و ریاست معصومه ابتکار بر سازمان حفاظت محیط زیست در سال 1383 مطرح شد. بنیاد علوی وابسته به بنیاد مستضعفان با ارائه سند مالکیت جزیره که در سال 1376 ثبت شده بود، مدعی مالکیت جزیره شد. این پرونده مدتی مسکوت ماند اما بنیاد علوی مدتی بعد با واگذاری بخش‎هایی از جزیره به یک شرکت خصوصی، بخش خصوصی را با سازمان حفاظت محیط زیست وارد مناقشه حقوقی کرد.

در آخرین جلسه هیئت دولت اصلاحات، دولت واگذاری 380 هکتار از این جزیره را به شرکت خصوصی «مناطق گردشگری جهان» تصویب کرد؛ در نتیجه پیگیری کارشناسان و فعالیت‎های رسانه‎ای در آن زمان، سازمان بازرسی کل کشور نیز به تخلفات برخی مدیران و غیرقانونی بودن واگذاری اشاره کرد.

با روی کار آمدن دولت نهم و در دوره ریاست فاطمه واعظ‌جوادی، مصوبه واگذاری جزیره آشوراده به عنوان یکی از اصلی‎ترین مناطق حفاظتی پناهگاه حیات وحش میانکاله با پیگیری سازمان بازرسی کل کشور باطل شد؛ اما این پرونده دوباره و پس از سفر دولت یازدهم به استان گلستان و با مصوبه واگذاری مجدد به بخش خصوصی و سرمایه‎گذاری باز شد؛ البته دوباره در بین مسئولان ایجاد اختلافات نظری و عملی کرد.

در این رابطه با علیرضا قربانی یک تحلیلگر اقتصادی استان گلستان گفت‌وگو کردیم.

فارس: اهمیت جزیره آشوراده را در چه عواملی می‎دانید؟

قربانی: همان طور‎ که می‎دانید آشوراده در سال 1354 از نخستین مناطق زیست محیطی ثبت شده در جهان است و در کنوانسیون جهانی رامسر نیز در زمره تالاب‎های مهم قرار گرفت و سومین اهمیت آن عضویت در پناهگاه حیات وحش است که در تمامی سال میزبان انواع پرندگان بوده؛ علاوه بر این موضوعات جالب است بدانیم که حدود 40 درصد خاویار ایران از این منطقه به دست می‎آید.

در  این منطقه 206 گونه پرنده و 180 گونه گیاه و انواع زیستگاه‎ها از ساحلی، جنگلی و کویری را شاهد هستیم. این مطالب همه موجب می‎شود این منطقه به عنوان یک منطقه استراتژیک زیست محیطی لقب بگیرد و اهمیت ویژه‎ای پیدا کند.

*باید به رشد پایدار اقتصادی فکر کرد

فارس: نقش توسعه گردشگری در اشتغال جامعه و به ویژه جوانان را چگونه ارزیابی می‎کنید؟

قربانی: قطعاً توسعه گردشگری منجر به اثرات و پیامدهای مثبتی همچون اشتغالزایی به ویژه ایجاد اشتغال برای جوانان، افزایش درآمد ساکنان و ضریب تکاثری در نواحی روستایی و شهرهای کوچک اطراف جزیره و در نهایت استان گلستان خواهد شد، اما باید توجه کرد که این توسعه اثرات و پیامدهای منفی اقتصادی از قبیل افرایش قیمت کالا و خدمات در فصل گردشگری، بالا رفتن قیمت زمین و به طور کلی افزایش هزینه زندگی ساکنان و وابستگی بیش از حد اقتصاد مردم بومی به گردشگری را نیز به دنبال خواهد داشت.

لذا حتماً در کنار گسترش گردشگری، توسعه موازی دیگر بخش‎های اقتصادی منطقه از جمله ماهیگیری، صنایع دستی و … می‎تواند زمینه رشد پایدار اقتصادی و اشتغال مردم خصوصاً جوانان را فراهم آورد.

گفته می‎شود؛ ورود هر گردشگر به طور مستقیم موجب ایجاد پنج شغل در کشور خواهد شد و این امر یعنی این‌که توسعه صنعت گردشگری می‌تواند سهم مهمی در اشتغال ایفا کند.

نکته دیگری که نباید از آن گذشت این است که توسعه آشوراده نباید ما را از توجه به سایر جاذبه‎ها و مواهب طبیعی که فرصت‎های بی‎نظیری برای سرمایه‎گذاری هستند باز دارد چرا که جاذبه‎های گلستان یکی نیست و صدها جاذبه شناخته شده و نشده وجود دارد که با کار کارشناسی می‎توان آنها را به مردم کشور و حتی جهان شناساند و برای کشور درآمد ایجاد کرد.

یک اصل مهم در حوزه اقتصاد «اصل هزینه و فایده» است. یعنی این‌که هزینه‎ها یا سرمایه‎گذاری‎ها با سودی که می‎بریم تناسبی معنادار داشته باشد. به  یاد بیاوریم که طبیعت به عنوان انفال یک امانت در دست ماست که باید با استفاده صحیح آن را به نسل بعد واگذار کنیم.

ما نمی‎توانیم و نباید برای نفع آنی خودمان چنین بلایی سر طبیعت بیاوریم که جبرانش غیرممکن باشد بنابراین باید در عین توسعه به الزامات زیست محیطی توجه ویژه کنیم.

فارس: آیا در توسعه گردشگری تبعات فرهنگی نیز وجود دارد؟

قربانی: قطعاً همین‎طور است که توسعه گردشگری تبعات مثبت و منفی دارد؛ از اثرات سودمند گردشگری در حوزه اجتماعی و فرهنگی می‎توان به مواردی نظیر اشتغال زیاد، تجدید حیات نواحی فقیر یا غیرصنعتی، نوزایی هنرها و فنون محلی و فعالیت‎های فرهنگی سنتی، بهبود زندگی اجتماعی و فرهنگی جامعه محلی اشاره کرد؛ اما همانند بحث اقتصادی و اشتغال این حوزه از تبعات منفی توسعه گردشگری در امان نیست.

 از تبعات منفی توسعه گردشگری در حوزه اجتماعی و فرهنگی نیز می‎توان به اثر نمایشی، کالایی شدن فرهنگ، جابه‌‎جایی، تغییر در ارزش‌های جامعه میزبان و تغییر در زبان اشاره کرد.

بی‎توجهی به مسائل فرهنگی در این حوزه خصوصاً در بحث جوانان تبعات جبران‌ناپذیری بر منطقه خواهد گذاشت و این موضوع لزوم فرهنگ‎سازی و آماده کردن مردم و جوانان از لحاظ ذهنی را می‎طلبد تا در بحث روانشناختی نیز آسیبی متوجه مردم بومی و گردشگران نباشد.

*محیط زیست باید زیرساخت توسعه باشد

فارس: برخی معتقدند محیط زیست و توسعه در مقابل و در تضاد با هم هستند؛ نظرتان چیست؟

قربانی: محیط زیست تضاد و تقابلی با توسعه ندارد و می‎توان گفت محیط زیست زیرساختی است که توسعه روی ریل آن حرکت می‎کند. اگر اعضای جامعه و مسئولان نگاهی زیست محیطی نداشته باشند و در این خصوص فرهنگ‎سازی نشود، محیط زیست نیز نمی‎تواند به اهداف خود برسد. همکاری و ارتباط محیط زیست و رسانه‎ها نقش راهبردی و کلیدی برای هدایت اذهان عمومی و حساس کردن آنها نسبت به محیط زیست دارد. اگر نگاه سیستمی داشته باشیم یعنی این‌که کره زمین را سیستم کلان ببینیم و در داخل آن اجزا و عناصر دیگر را به عنوان خرده سیستم بنگریم آن‌گاه یکطرفه و یک‌جانبه تصمیم نمی‎گیریم، بلکه همه ابعاد موضوع در این تصمیم‎گیری لحاظ خواهد شد.

در بحث توسعه پایدار نیز حفظ محیط زیست یک الزام است بنابراین اگر طبیعت از بین برود توسعه معنایی نخواهد داشت؛ می‎توانیم به توسعه برسیم و محیط زیست خود را هم از بین نبریم پیش نیاز این کار رعایت استانداردها است اگر کار کارشناسی انجام دهیم این تقابل و تضاد به حداقل خواهد رسید.

فارس: از نظر جامعه‌شناختی آیا توسعه قابل کنترل و دارای حد و مرز خواهد بود؟

قربانی: قطعاً توسعه قابل کنترل است باید برای توسعه چارچوب تعریف کنیم همچنان که دنیا برای آن استاندارد تعریف کرده است. توسعه‎یافتگی در کشورهای صنعتی صرفاً با نابودی منابع طبیعی همراه نبوده و رعایت استانداردهای اجباری همواره مورد تاکید است به عنوان مثال در کشورهای صنعتی شهروندان نمی‎توانند حتی در باغچه حیاط منزل خود زباله دفن کنند.

با فرهنگ‎سازی می‎توان بدون آسیب‎دیدگی محیط زیست بحث‎های توسعه‎ای را پیش برد. چنانچه در دنیا و ایران هزاران طرح توسعه‎ای بدون آسیب به محیط زیست به بهره‎برداری رسیده و مورد استفاده قرار می‎گیرد. حد و مرز توسعه این است که ما حق نداریم و نباید صرفاً از این واژه (توسعه) ابزاری استفاده کنیم، توسعه نباید به قیمت از بین بردن طبیعت منجر شود.

توسعه دارای بخش‎های مختلف است که از جمله آنها توسعه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و … است. در واقع هر یک از این موارد در یک حوزه جدا و در پاسخ به نیازهای جداگانه طرح می‎شود. در توسعه گردشگری با چند نوع توسعه سر و کار داریم که آنها را باید به صورت جداگانه مورد بررسی قرار دهیم. در مجموع پاسخ به سؤال توانایی کنترل واژه بله خواهد بود زیرا توسعه به دست ما و با طرح و برنامه انجام می‎گیرد. اگر برنامه‎ریزی دقیق و حساب شده و در همه حوزه‎ها با نگاه به آینده انجام گیرد و مهم‌تر از آن زیرساخت‎های توسعه در همه بخش‎ها فراهم شود مسلماً می‎شود توسعه را به کنترل خود در آورده و در مسیر مورد نظر به سمت اهداف از پیش تعیین شده هدایت کرد.

*نباید شتاب‎زده عمل کرد

فارس: به طور کلی طرح نظریتان برای بهره‎مندی استان گلستان از جزیره آشوراده به عنوان تنها جزیره ایرانی دریاچه خزر چیست؟

قربانی: دریای خزر در حدود 40 جزیره شناخته شده دارد که آشوراده تنها جزیره ایرانی آن است؛ در خصوص جزیره آشوراده و شبه جزیره میانکاله بد نیست به طبیعت منحصر به فرد گیاهی و جانوری آن توجه شود. در این منطقه 206 گونه پرنده و 180 گونه گیاه و انواع زیستگاه‎ها از ساحلی، جنگلی و کویری را شاهد هستیم.

جواب این سؤال را می‎توان جمع‎بندی بحث نیز دانست. چنانچه مباحث زیرساختی توسعه جزیره در همه ابعاد پیش‎بینی‎ شود که این امر مستلزم بحث‎های مطالعاتی در خصوص طبیعت استان گلستان، مردم استان به خصوص مردم شهرستان بندرترکمن است، باید بعد از جمع‎بندی برنامه، توسعه منطبق با نیازها و شناخت از منطقه صورت گیرد. مسلماً این منطقه نیز همانند همه مناطق ایران اسلامی دارای ظرفیت‎ها و توانمندی‎های فراوان است.

اگر بتوانیم بدون تصمیمات شتاب‎زده و غیرکارشناسی و با نگاه ملی به این منطقه بکر طبیعی نگاه کنیم انشاءالله در سال‎های آتی شاهد رشد این منطقه و استان گلستان خواهیم بود.

اما اینکه قرار باشد در آشوراده هتل، مرکز تجاری، میدان تیراندازی، بازارهای متعدد، زمین گلف و تنیس، باغ پرندگان، موزه، پارک بازی، رستوران، سفره‌خانه، پلاژ بانوان و آقایان، قایقرانی و جاده احداث شود و بدون کنترل و تسلط به تخریب محیط زیست بپردازیم، قطعاً زیان جبران‌ناپذیری به طبیعت تنها جزیره ایرانی دریای خزر وارد خواهد شد که نگرانی امروز بسیاری از کارشناسان است و می‎گویند اگر قرار است با توسعه، محیط زیست نابود شود بهتر است توسعه‎ای رخ ندهد که البته نگرانی درستی است و باید برای رفع آن راه‌حل‎های کارشناسانه‎ای را لحاظ کرد.

انتهای پیام/

ارسال نظر