مرمت و پاکسازی کوره آجرپزی باستانی تمیشه سرکلاته+تصاویر
تعداد بازدید تعداد بازدید: 329 تاریخ ارسال تاریخ ارسال: ساعت 2:13 ب.ظ، چهارشنبه، 11 مرداد، سال 1396 نظرات یک نظر

پروژه مرمت کوره آجرپزی تاریخی روستای سرکلاته خرابشهر باحضور تعدادی از کارشناسان و استادکاران اداره کل میراث فرهنگی استان گلستان کلید خورد.

به گزارش سرویس تاریخی و گردشگری رادکانا؛ ویرانه های شهر تمیشه در محل آبادی سَرکلاته، مرکز دهستان چهار کوه، در بخش مرکزی شهرستان کردکوی در استان گلستان، در حدود یازده کیلومتری جنوب غربی شهر کردکوی و شش کیلومتری جنوب راه اصلی کردکوی – بهشهر واقع است.

بر اساس منابع قابل دسترس به نظر می رسد نخستین پژوهش انجام شده در محدوده شهر تاریخی تمیشه، مربوط به سال 1343 خورشیدی است که ابتدا امتداد دیوار از جنگل های جنوب دهکده سرکلاته رهگیری شد ولی انتهای آن بدست نیامد.

دیوار تدافعی است و با آجرهای چهارگوش بزرگ به ابعاد 8×36×36 سانتی متر و 10×38×38 سانتی متر احتمالاً در دوره ساسانی ساخته شده که پیدا شدن سفال های بدون لعاب، تعلق آن را به دوره ساسانی تایید نمود.

در سال 1380 خورشیدی هیاتی به سرپرستی جبرئیل نوکنده در محدوده این شهر گمانه زنی کرد و نتایج این پژوهش این بود که: با توجه به وسعت و گستردگی آثار تمیشه و موقعیت مکانی آن از لحاظ زیبایی شناسی و شهرسازی و بکارگیری از مصالح بومی در ساخت و سازهای شهری بی نظیر و عظیم بوده است به احتمال زیاد معماران پیش از احداث شهر دارای نقشه بوده اند.

به استناد شواهد با توجه به رطوبت فراوان منطقه بیشتر بناهای شهر روی پی های سنگی قرار داشته اند،

سقف خانه ها به صورت شیروانی و دارای بام پوش کانالی شکل و ناودانی بوده و طراحان شهر تمیشه برای حفاظت از شهر خندق و دیوار آجری پیرامون آن ساخته اند.

در سال های 88-1384 هیات مشترک ایران- بریتانیا در محدوده این شهر اقدام به بررسی، گمانه زنی و مطالعات ژئوفیزیک و میان رشته ای نمود.

شهر تمیشه و تاسیسات وابسته به آن شامل محوطه های مهمی چون کانال قدیمی انتقال آب معروف به میرانلو، محوطه بانوسران، محوطه خرابشهر، دیوار تمیشه است.

کانال باستانی میرانلو از داخل جنگل از دره ای به نام «سوما» شروع می شود و به همراه شیب ملایم بر اساس ریخت طبیعی زمین از میان درختان تنومند و بوته های وحشی تمشک گذر کرده و با پیچ و خم کوتاه در ضلع جنوبی محوطه بانسران وارد بخش کشاورزی امروزی شد که به صورت دره ای کم عمق و به صورت کانالی «دست کند» مشخص است و بعد از قسمت میانی محوطه با نوسران به سمت خندق دیوار متصل می گردد. در امتداد خندق حرکت می کند تا اینکه به رودخانه فصلی سرکلاته پیش از خرابشهر می پیوندد.

محوطه بانوسران که اکنون زمین های هموار و مسطح کشاورزی روستائیان سرکلاته است و به «بن سرون» معروف است در دهه های اخیر با بلدوزر و تراکتور تسطیح شده و در ضلع غرب آن دره ای نسبتاً عمیق وجود دارد و درختان کاج در بخشی از غرب آن توسط اداره منابع طبیعی کاشته شده و از ضلع شرق آن دیوار باستانی تمیشه و خندق آن عبور می کند.

حصارهای خرابشهر در ضلع شمال و راه بین مزارع به سمت جنگل در ضلع جنوب آن قرار دارد.

در این محوطه درختان تنومند و قطور گردو، تک درختان جنگلی بومی دیده می شود و در قسمت میانی بانوسران یک منبع بتونی ذخیره آب قرار دارد که فعلاً متروک مانده است قسمت انتهای محوطه بانوسران در سمت شمال پستی و بلندیهای طبیعی به چشم می خورد که هنوز تسطیح نشده اند.

از آثار فرهنگی این محوطه می توان به دیوار تمیشه و کوره های آجرپزی در غرب آن و همچنین بقایای تخریب شده دیوار در جهت شرقی و غربی اشاره کرد که اکنون فقط رگه های خرد شده آجر آن نمایان است.

در غرب محوطه بانوسران، قلعه بانوسران واقع است که دره ای نسبتاً عمیق از شرق آن گذشته و تا خرابشهر ادامه دارد.

محوطه خرابشهر بسیار وسیع با خرابه های برج و بارو و حصارهائی در امتداد شرقی-غربی و شمالی-جنوبی است که دورادور شهر کشیده شده است.

قسمت های جنوبی خرابشهر دارای پستی و بلندی به شکل تپه های منفرد و متصل به هم است که حصار شهر از جنوب آنها می گذرد.

ضلع شمالی شهر بر اثر کشاورزی و تسطیح اراضی شکل اولیه خود را از دست داده و رشد و نمو درختان گردو و درختان دیگر مانع تصویر روشن از ارگ شهر و حصار و خندق پیرامون است.

دیوار تمیشه در شرق امامزاده قاسم با سنگ مزارهای ایستاده قدیمی قرار دارد، که روستائیان به این محوطه «خرابشهر» می گویند.

مطالعات باستان شناسی در سال های 88-1384 نشان می دهد که دیوار بزرگ گرگان و دیوار تمیشه در اواخر دوره ساسانی ساخته شده است اما این دیوارها به ترتیب در جهت های غرب به شرق و شمال به جنوب کشیده شده است. بررسی های باستان شناسی در ضلع شمال گرگان نشان از استفاده این محوطه ها در اوایل دوره ساسانی بوده که پس از کشیدن دیوار این اسقرارگاه ها تا اندازه ای متروک شده است.

بنابراین گزارش؛ تمامی این توضیحات ارائه داده شد تا به عظمت و بزرگی شهر باستانی تمیشه پی ببریم.

همانطور که در متون بالا اشاره شد در سال های 88-1384 هیات مشترک ایران – بریتانیا در محدوده این شهر اقدام به بررسی، گمانه زنی و مطالعات ژئوفیزیک و میان رشته ای نمود که موفق به کشف کوره آجرپژی شهر باستانی تمیشه شدند.

کوره آجرپزی کشف شده از سوی هیات مشترک ایران و بریتانیا طی این سالها مورد بازدید گردشگران داخلی و خارجی و دانش آموزان و دانشجویان زیادی قرار گرفت.

اما پس از گذشت این همه سال باتوجه به اهمیت چنین اثری بجامانده از دوره ساسانیان که نشانگر پیشینه و تاریخ مردم این منطقه است کوره آجرپژی آنچنان که می بایست از نظر نگهداری و محافظت مورد توجه مسئولین قرار نگرفت.

پس از پیگیری های مستمر رامتین امامی یکی از جوانان روستا که خود در رشته تاریخ تحصیل کرده و حمایت های فرمانداری، بخشداری، دهیاری و شورای اسلامی روستا و رئیس اداره میراث فرهنگی و گردشگری کردکوی پروژه مرمت این اثر تاریخی باحضور تعدادی از کارشناسان و استادکاران اداره کل میراث فرهنگی استان گلستان در روستای سرکلاته خرابشهر کلید خورد.

جا دارد از کریمی مدیرکل میراث فرهنگی استان گلستان، حمید عمرانی رکابندی مسئول پایگاه دیوار میراث فرهنگی گلستان و رضا قاسم آبادی بخاطر حمایت های همیشگی تقدیر بعمل آوریم.

تصاویری از مراحل مرمت کوره آجرپزی شهرستان باستانی تمیشه:

انتهای پیام/

رسولی می گوید:

سلام
به امید روزی که این منطقه به هویت واقعی خودش و تمدن 3000 ساله عصر ساسانیان برگردانده شود .
به امید تغییر نام شهرستان کردکوی به شهرستان تمیشه
نام کردکوی تاریخ 500 ساله دارد که اشتباه تاریخی بود که این نام را بر این شهرستان نهادند . براساس تاریخ نگاران نام واقعی و هویت واقعی و تمدن شهرستان تاریخ 3000 ساله دارد و می بایست به شهرستان تاریخی تمیشه نامگذاری گردد …

ارسال نظر