نخل پا در بالاجاده، اولین میراث ملی-معنوی روستایی کشور
تعداد بازدید تعداد بازدید: 964 تاریخ ارسال تاریخ ارسال: ساعت 10:34 ق.ظ، سه شنبه، 12 دی، سال 1391 نظرات بدون نظر

اولین میراث معنوی روستایی کشور تحت عنوان آیین عاشورایی نخل پا روستای بالاجاده در ششمین شورای عالی ثبت آثار سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری که در شهرستان محمود آباد استان مازندران برگزار شد مفتخر به دریافت شماره ثبت ملی گردید. با ثبت این اثر تعداد آثار معنوی استان به ۱۴ اثر در فهرست میراث معنوی ملی کشور رسیده است.

11525

بسمه تعالی

میراث فرهنگی، حفاظت، اقتدار، اصالت

ای که داری سینه چون آئینه پاک / گنچ ها داری تو در این آب و خاک
تا جهانی خیره بر فرهنگ توست / گر به پاسش دل نبندی ننگ توست

اولین میراث معنوی روستایی کشور تحت عنوان آیین عاشورایی نخل پا روستای بالاجاده در ششمین شورای عالی ثبت آثار سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری که در شهرستان محمود آباد استان مازندران برگزار شد مفتخر به دریافت شماره ثبت ملی گردید. با ثبت این اثر تعداد آثار معنوی استان به 14 اثر در فهرست میراث معنوی ملی کشور رسیده است.
آیین عاشورایی نخل پا روستای بالاجاده از جمله میراث معنوی است که همه ساله با شور و هیجان خاصی در میان انبوهی از عاشقان ابا عبدالله حسین (ع) برگزار می گردد و حفظ و حراست از این آیین عاشورایی که به عنوان میراث فرهنگی غیرملموس یاد می شود، وظیفه احاد جامعه می باشد . امروزه حفاظت از میراث فرهنگی ضرورت توسعه پایدار به حساب می آید و می تواند در توسعه صنعت توریسم روستایی نقش بسزایی ایفاء نماید.

شاید یکی ازکلیدی ترین موضوعات در مباحث میراث فرهنگی موضوع ارزش است. چرا که تمام آنچه ما در رابطه با میراث فرهنگی انجام می دهیم اعم از شناسایی، حفاظت و معرفی همه به خاطر ارزش  هایی است که در میراث فرهنگی مستتر است اما مهمترین ارزش های میراث فرهنگی عبارتند از:
1-ارزش هویتی 2-ارزش هنری یا فنی 3-ارزش کم نظیربودن 4-ارزش کاربردی 5-ارزش آموزشی 6-ارزش اجتماعی.

صیانت از آثارفرهنگی به منزله ارتقای ارزش های تاریخی، فرهنگی ملموس و ناملموس یک اثرتاریخی که سبب ماندگاری و ارتقای مادی و معنوی اثر به بهترین وجه ممکن می شود. صیانت شامل بخش های متعددی مثل حفاظت، پژوهش، حمایت های قانونی و مالی، معرفی و تعمیر و نگهداری است.آنچه که در این میان اهمیت دارد آگاه سازی مردمان به این میراث های ارزشمند در برنامه ریزی های دقیق فرهنگی، عمرانی در جهت نگهداری از آنهاست. اگرچه پاسداری از این میراث فرهنگی وجهه ای ملی و جهانی یافت و نهادهای وابسته با تشکیل ستادهایی برای بازیابی و نگهداری از آنها می کوشند ولی شکی نیست که امروزه ملتها و اقوام برای گفتگو و هم اندیشی بیشتر نیازمند شناخت یکدیگر و از این میراث فرهنگی و یادمانهای تاریخ از مهمترین این گفتگو است.میراث فرهنگی کشور که عصاره شخصیت وجودی و هویت فرهنگی، اعتقادی و سیاسی آن ملت در طول دوران تاریخ بوده و هر ملتی همان قدر دارای شخصیت، هویت و اصالت ریشه و ارزش تاریخی است که مستنداتی به عنوان میراث فرهنگی از خود ارایه نماید و اولین اقدامی که در مورد نگهداری آثار تاریخی و اشیاء تاریخی لازم است توجه و هوشیاری مردم و تفهیم و درک اهمیت این آثار است. میراث ارزشمندی که در طی قرون و اعصار به جامانده است باید از گزند زمانه حفظ و امکان دیدارشان را برای مردم و نسل های آینده فراهم ساخت. باید مردم با دیدن و شناختن میراث فرهنگی احساس تحسین و هویت اصیل و استوار نمایند. باید بیاموزیم هویت تاریخی را جایگزین سرگردانیهای فرهنگ وارداتی و ضد ارزش ها کنیم.پس از هم اکنون با تکیه بر ارزشهای والای انسانی و هویت فرهنگی افراد در جامعه باید از توانمندیهای آنان به عنوان نیروهای کارآمد درجهت حیات طبیعی، متناسب و منطقی، هیچ جامعه یا ملتی بدون رعایت اصول و مبانی حاکم بر فرایند اقتصاد فرهنگی نیست. اقتصاد فرهنگی ذاتا نیازهای جوامع انسانی را تامین خواهد نمود. منظور از اقتصاد فرهنگی آن دسته از فعالیت هایی است که انسانها در محیط زیست خود بر پایه معیارها، بنیانهای اصولی و اعتقادی با در نظرگرفتن ارزشهای معنوی و مادی انجام می رسانند. از این رو اولین اقدام در فرایند توسعه پایدار شناسایی محیط طبیعی و حفاظت از آنچه که در آن نهفته یعنی میراث فرهنگی و طبیعی است.

برای ثبت ملی این اثر فاخر چهار فصل مورد بررسی قرار گرفت که عبارتنداز:
فصل اول: فرایند تهیه شناسنامه اثر .
فصل دوم :فرایند تصویب پرونده در اداره کل ثبت آثار.
فصل سوم: ابلاغ ثبتی.
فصل چهارم:نظارت و بازرسی.

سرانجام این اثر با تلاش و کوشش کارشناسان محترم معاونت میراث فرهنگی استان شماره ثبت ملی از هیئت داوران دریافت کرده که مبارک همه هم استانی ها بویژه مردم با صلابت و با فرهنگ روستای بالاجاده باشد بررسی سیر تحول تاریخ در هر منطقه ای برای اهالی و مردم آن منطقه حائزاهمیت است،روستای کهن با لا جاده چهار اثر مهم تاریخی به نامهای تپه موزائیش، نرگس تپه،قلعه بن کلاته و قلعه با لاده را در فهرست میراث ملی کشور جای داده است که از افتخارات این روستا در فهرست اثار ملی کشور است. که قلعه بالاده طبق بررسی های باستان شناسی با داشتن سفال شاه تپه (3) روستایی است که قدمت ان به 3500 سال قبل از میلاد می باشد که در علم باستان شناسی در جایگاه ممتازی قرار گرفته ، و این نشان از پیشینه تاریخی روستای بالاجاده کنونی را میرساند که جایگزین روستای کهن بالاده شده است. ناگفته نماند بافت قدیم روستا بالاجاده در نوع خودش قابل ارزش و حفاظت میباشد زیرا بافت قدیم روستا نماد شکوه و جایگاه هنر مهماری است که بسیاری از کارشناسان از این بافت دیدن کردند در صورتی بخواهیم در احیاءو مرمت و حفاظت آن نقش فعال داشته باشیم باید با انجام تدابیر لازم و اصولی آنرا برای ایندگان به ارمغان بگذاریم که این امر مستلزم،اصول معماری در ساخت وسازهای جدید می باشد. که وجود ضوابط و مقررات،ارتقاءکیفی سیما و منظر روستایی (پاکسازی و بهسازی نماها و جداره ها،مناسب سازی معابر،پیاده روها و ساماندهی به منظر روستا ) یک اصل ضروری است.

– تاریخچه و قدمت:
مراسمات مذهبی از جمله آیین عاشورایی نخل پا به واقعه روز عاشورا و شهادت مظلومانه امام حسین (ع) و اسارت اهل بیت پیامبر (ص) اشاره دارد. واقعه روز عاشورا در کربلا یک واقعه قدسی در تاریخ مذهب شیعه آشکار شد و از آن زمان این واقعه بر روی زندگی مردم تاثیر گذاشت و این آیین نسل به نسل به آیندگان منتقل گردید.

– تاثیر موضـوع مطرح شـده بر مـوارد اجتماعی- اقـتصادی- فرهـنگی- جغرافـیایـی- کالبدی و …
برگزاری این مراسم مذهبی می تواند باعث احیای فرهنگ و آداب و رسوم ما می باشد و بر روی اعتقادات دینی، اخلاقی و باورهای مردمی تاثیر گذار بوده و باعث تقویت اعتقادات دینی نسل جوان و انتقال ارزش ها و هنجاری های دینی از نسلی به نسلی دیگر می شود.
1-این مراسم باعث ایجاد وحدت و وفاق و یکدلی در اجتماع می شود و در بروز احساسات دینی افراد در زمان و مکان خاص می گردد و می تواند زمینه ساز پیوندهای فرهنگی- اجتماعی باشد.
2-این مراسم با نظم و ترتیب خاصی در محلات و تکیه اعظم روستا انجام می شود.
3-در این مراسم تمامی اقشار مردمی اعم از فقیر و غنی در کنار هم قرار دارند آنها منافع خود و دیگران را یکی می بیند و خود را متعلق به جمع می دانند. این غرور و سرفرازی ناشی از مناسک های اجتماعی به خوبی در بین برگزارکنندگان این مراسم هویداست.

-تاثیر آن بر روی موارد اقتصادی:
این مراسم تاثیر مستقیمی بر روی اقتصاد روستا ندارد اما میتواند بر روی صنعت توریسم روستایی تاثیر گذار باشد.

– ذکر نمونه‌های مشابه
این مراسم فقط در روستای بالاجاده برگزار می شود و همه ساله تعداد زیادی از مردم از شهرها و  روستاهای اطراف برای شرکت در این مراسم حضور بهم میرسانند.

– ارزش‌های شاخص یا منحصر به فرد:
مراسم آیین عاشورایی روستای بالاجاده یکی از مراسمات ایام محرم است که نسبت به دیگر مراسم ماه محرم کمتر به چشم میخورد و محدود به مناطق و روستاهای به خصوصی است که یکی از آنها روستای بالاجاده می باشد که حتی در نحوه برگزاری آن در مقایسه با دیگر روستاها تفاوت هایی به چشم می خورد که این تفاوتها خود امتیازی برای شاخص بودن این مراسم در بالاجاده است.

-آسیب شناسی (عوامل تهدید کننده در برگیرنده کلیت موضوع و ابزار و اشیاء و مکان های وابسته)
1 – در اثر گذشت زمان امکان ورود یکسری باورها و اعتقادات نادرست وجود دارد که فلسفه وجودی اینگونه آیین ها را خدشه دار می کند .
2- عدم نگرش درست از درک فلسفه برگزاری چنین مراسماتی باعث آسیب به مفاهیم اصلی اینگونه مراسمات می شود.

– اقدامات حفاظتی انجام شده:
بیشتر اقدامات حفاظتی باید از جانب مردم باشد و حتی میتوان گفت که این مراسم آنچنان در فرهنگ مردم ریشه دوانده است و تلاش سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری و سازمان اوقاف و امور خیریه و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز بر آن بوده تا با معرفی و ثبت این مراسم مذهبی در جهت حمایت، ساماندهی، احیا و حفاظت از آن گامهای موثری را بردارند.

– پیشنهادها (راهـکارهای حفـاظت شامل:شناسایی،مستند‌سازی،تحقیق،حفظ وضع موجود،حمایت،ترویج،ارتقاء و احیاء جهت کلیت موضوع و ابزار و اشیاء و مکان های وابسته)
1-تلاش برای معرفی مراسم مذهبی به منظور تشکیل یک کمیته کاری برای بررسی و مطالعه مجموعه مراسم مذهبی در روستا، شهرستان و استان و همچنین مطالعه مقایسه ای با مراسم مذهبی در سطح کشور با همکاری نهاد های مرتبط و محققان و پژوهشگران توصیه می شود.
2- پیشنهاد می شود با همکاری پژوهشکده مردم شناسی کلیه نشان ها و اشیای نمادین مراسم محرم به منظور نگهداری در موزهای سراسر کشور گردآوری شود .
3- پیشنهاد می شود با استفاده از متون تاریخی و به کار گیری مدارک دیداری و شنیداری و عکسهای و مدارکی که همه ساله از مراسم محرم تهیه می شود یک بانک فراگیر اطلاعات چند رسانه ای برای تسهیل اطلاع رسانی تشکیل شود.
4- پیشنهاد می شود همایش های موضوعی در زمینه های مختلف آیین های سوگواری در روستا، شهرستان و استان برگزار شود.

در پایان از جناب آقای مهندس قربان عباسی مدیر کل محترم میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان گلستان– جناب آقای حمید عمرانی رکاوندی معاونت محترم میراث فرهنگی– جناب آقای دکتر جبرئیل نوکنده مشاور رئیس سازمان در امور باستان شناسی– جناب آقای آرمان ارشادی عضو شورای ثبت– جناب آقای محمد تقی ملکا– سامانه اطلاع رسانی روستای بالاجاده برای ارائه مستندات از آیین عاشورایی نخل پا– سرکار خانم شهربانو رحمانی دهیار محترم روستای بالاجاده- و همه بالاجاده ایهای عزیز و هیات محترم مذهبی روستا بویژه خانواده محترم حاج حبیب اله حسنی کمال تشکر و قدردانی را در زمینه ثبت این اثر معنوی تلاش کرده اند را دارم.

منبع: سامانه اطلاع رسانی روستای بالاجاده

ارسال نظر